Masuuuuungit!

Kakikita ko lang nito ngayon sa page ng Definitely Filipino sa Facebook. Asteg. Hehe.

Wala lang: #05

Katulad ng ibang Pilipino, sinalubong ng kapatid ko ang Pasko sa pag-iinom. Babae siya at katungga niya ang pinsan naming bakla. Hindi ako kasama sa inuman dahil hindi naman ako umiinom pero nakiumpok ako. Naitanong nga ng kapatid ng asawa ng pinsan ko na kapatid ng pinsan din naming bakla kung bakit ba hindi raw ako umiinom?

Siya: Bakit ‘di ka umiinom?
Ako: Kasi ayaw kong uminom.
Siya: Bakit?
Ako: Dahil gusto kong ‘wag uminom.

Paulit-ulit ‘yan. Nagpaikot-ikot lang kami sa usapang ‘yan na hindi rin naman nagtagal dahil sasamahan pa niya ang bf niya upang kunin ang speaker sa kabila(?).

Hindi talaga ako umiinom. Kahit anong pilit ang gagawin mo sa akin o kahit anong panakot, hinding-hinding-hindi talaga ako iinom. At kung tatanungin mo ako kung bakit, iyong sagot ko sa taas ang isasagot ko rin sa ‘yo. Pero kung hindi ka talaga kumbinsido, ito ang ibibigay ko namang sagot: “Katulad ng unconditional love, unconditional din ang pagtanggi ko sa pag-inom ng kahit anong alak.”

Pero nakatikim na ako ng beer. Lalo na noong (may) Christmas party (pa) dito sa pabrika. Kasama ko ang isa kong pinsan, sinubukan kong uminom ng beer. At sa maniwala ka man o hindi, kakap’ringgit lang ang nainom ko at umayaw na ako. Mahilo-hilo na ako – ‘yung hilo na hindi ka naman matutumba at maliwanag pa ang isipan mo. Hindi ito OA kundi totoong nangyari. At magmula noon, ayaw ko na talaga ng kahit anong alak, mapa-light man ‘yan o hard. Nakatikim na rin ako ng wine last year. Mga Enero yata ‘yon. Binuksan ni Mama ang isang wine na ibinigay sa amin. Red wine siya. Pagtikim ko, ayaw ko na. Ampaiiiiit talaga. Mas kakayanin ko pa ang kapaitan ng nilagang ampalaya.

Seryoso. Umiinom ako ng sabaw mula sa nilagang dahon ng ampalaya. Sobrang pait n’on di ba? Pero mas kaya ko ang kapaitan n’on. Hindi kasi ako palakain ng gulay kaya gano’n ang ginagawa ni Mama sa aming dalawa ni Daddy. Kaysa bumili ka ng mga herbal capsule na ‘yan, mapapagastos ka pa. Kung gusto mo talagang healthy ka, gayahin mo ang mga kinakain ng mga taong hindi sa lungsod nakatira sa halip na bumili ka pa ng red juice na pagkamahal-mahal. Natatawa na nga lang ako kapag naririnig ko sa telebisyon na napatunayan daw ng mga scientist sa ibang bansa na may ganitong taglay ang isang prutas o gulay at nararapat daw isama sa pang-araw-araw na pagkain. E kahit hindi na kailangan ng mga pag-e-eksperimento nila eh. Alam naman ng lahat na maganda talaga sa katawan ang gulay at prutas pero hindi rin naman lahat mahilig kumain ng gulay. Pero ako, unti-unti kong pinag-aaralan.

Minsan, birthday ng isa naming kaklase at nagyaya na manlilibre raw. At dahil niyaya ako at sinabing libre ang pagkain, siyempre sasama ako. Masarap kaya ang malibre sa pagkain! Katulad na lang noong birthday ni Roselle, ayun, sa Chowking kami inilibre. Ansarap! Hindi ko na ginastos ang baon ko pagkatapos niyon at naitabi ko pa.

Gabi noon at may sinundo pa kami. Pagdating sa daan, siguro nasa tapat na ‘yon ng UST kung hindi ako nagkakamali, huminto kami dahil hindi pala nila alam kung saan ba kakain. Iyong pinuntahan kasi namin, puno. Maraming tao. Kaya hayun, huminto muna kami at hinintay na sunduin ng iba naming kasama ang iba pang sasama sa kainan na kinalaunan, inuman pala.

Sa may gilid yata ng UST ang napiling lugar. Unang beses kong makapasok sa ganoong klase ng lugar. Pagpasok ko, akala ko may mga dancer na sumasayaw sa harapan katulad ng mga pinapalabas sa mga action film ng Pinoy. Pero wala. Sa halip, mga taong mahihilig rin uminom ang nandoon. May videoke rin at puno ng usok ang buong lugar. Ayaw ko pa naman ng usok lalo na kung galing sa pesteng yosi.

Um-order sila. Umabot yata sa sampu ang bilang namin pero dalawa ang hindi umiinom: ako at si Don. Nagulat nga ako’t hindi umiinom si Don. Akala ko kasi, tanggero rin ‘yon. Sa kanila, Red Horse ang panulak habang kaming dalawa, lemonada lang. Nakailang pilit din sila sa amin na uminom pero mabuti na lang at matatag kami (bwahahahah) kaya hindi nila kami napilit uminom.

Hayun, nakakain din ako. Iyon lang naman talaga ang habol ko e – ang makalibre sa pagkain. Nauna na kami ni Don umuwi habang sila, inabot yata ng kung anong oras na.

Noong graduation celebration naman namin sa isang bahay ng aming kaibigan, puro Red Horse ang tinutungga nila. May videoke rin kaya mas masaya ang umpukan. At dahil hindi nga ako umiinom, nilasing ko ang sarili ko sa iced tea. Sa picture, kakulay ng inumin ko ang inumin nila. At kung tatanungin mo sila, mas humarot pa ako at kung anu-ano ang pinaggagawa at kung anu-ano rin ang pinagkakanta.

Nagtanong ako sa pinsan kong bakla na katunggaan ng kapatid ko. Tinanong ko siya kung ano bang masarap sa inuman. Ang sabi niya, mga kwentuhan at harutan at kulitan talaga ang masaya kapag inuman. Lalo na sa kanila, mga bakla sila at sobrang haharot. Ngayon alam ko na kung bakit may mga taong pagkatapos ng trabaho e sa inuman madalas ang bagsak ng sahod nila sa halip na sa pamilya. Pero hindi ko pa rin mapagtanto kung bakit meron pa ring mga taong buong araw kung uminom ng alak. Kulang na lang e i-dextrose iyon sa kanila.

Nalaman ko rin sa pinsan ko na totoo pala na minsan kapag nakainom ka, hindi mo maaalala ang ibang nangyari noong mga sandaling langung-lango ka. Akala ko kasi dati, mga nag-a-artehan lang ang mga umiinom ng alak. Pero totoo rin daw iyon. May mga nag-a-artehan lang talaga.

Halos nakadalawang “The Bar” ang dalawa habang ako naman ay naggigitara’t kumakanta ng E-heads songs na tila daig pa ang isang lasing sa lakas kung kumanta. Tulog naman ang inaanak kong nakaunan sa hita ng pinsan namin.

Mga halos kalahating minuto lang matapos ng 12:00 am ng Pasko nang matigil na ang umpukan. Nagsuka silang dalawa. Medyo kaya pa ng pinsan namin kahit hilong-hilo na siya samantalang ang nagyaya kong kapatid, tumbang-tumba at nakailang suka siya. Antok na antok naman ang inaanak ko. At ako naman ang nagligpit ng mga kalat nila. Kinabukasan, na-allergy ang kapatid ko.

Naikwento rin ng kapatid ko sa akin na ikinuwento sa kaniya ng kanyang kaibigan nang minsang lagyan nila ng vetsin ang alak ng kaibigan nila. Pagkatapos daw uminom ng babae, biglang bumula ang bibig. Tinawanan lang nila pagkatapos pero medyo natakot pa rin sila.

Wala lang: #04

Katatapos lang maglaro ng kapatid ko ng Diner Dash sa loob yata ng mahigit sa dalawang oras. Nangalay ang kanang braso n’un panigurado. Magsi-simbang gabi pa silang dalawa ni Mama bukas at pinaalalahanan siyang matulog ng maaga pero heto at gising pa rin. Kakakain lang niya ng kapirasong tinapay. Malamig ang panahon ngayon. At tila mas lumalamig dahil sa sipon at masamang pakiramdam ng halos lahat dito sa bahay. Ayos lang sa akin ang malamig pero kapag wala akong sipon o ubo o hindi masama ang pakiramdam. Mas gusto ko ang malamig na panahon at umuulan kaysa tag-araw. Mainit kasi at palaging pawis ang likod mo kahit konting galaw mo lang.

Paulit-ulit lang ang ginagawa niya sa Diner Dash. Sinabi ko ‘yun sa kanya at ang idinepensa niya sa akin, katulad lang din daw ng pag-tse-chess ko, paulit-ulit. Hanep ng magdepensa. Hehe. Paulit-ulit. Isa sa mga nadiskubre ko nitong taon e ayoko sa mga bagay na paulit-ulit lalo na sa mga palabas. Halimbawa na lang ng isang noontime show na tuwing panimula nila e kakanta ng paulit-ulit na kanta ang mga host habang mandadagit naman ng magaganda’t seksi ang mga nakaaligid na mga camera men sa studio. Tapos, laging may iiyak. Nakakasawa. Nakakarindi sa paningin ang mga paulit-ulit na eksena at hindi mo na malaman kung totoo pa ba ang mga sob story o gimik na lang ng mga kalahok para dagdagan ng host ang perang ibibigay niya. Kapag ililipat mo naman sa kabilang istasyon, gano’n din, paulit-ulit. Pero salit-salitan ko pa ring pinapanood ang dalawang palabas na ‘to habang madalas palipat-lipat naman ako ng channel tuwing commercial o boring na ang mga pakulo’t gimik ng parehong show. Madalas, naka-on lang ang tv habang nag-do-drawing ako o nagsusulat.

Naglaro ako noon ng Ragnarok at iyon ang kauna-unahang online game na nilaro ko. Paulit-ulit lang din ang ginagawa mo pero nakakaadik talaga. Nakailang libo rin siguro ako sa larong ‘yon na kung susumahin mo e maaaring makabili ako ng ilang aklat o ng scanner at tablet o maraming pagkain. Meron pa noon ng Gunbound na kinaadikan ko rin. Makalipas siguro ang mahigit isa o dalawang taong kalalaro e tumigil din ako dahil kailangan kong mag-concentrate sa pag-aaral at tipirin ang baon ko. Ngayon, marami ng online game na nagkalat. At lahat ng mga iyon, paulit-ulit lang din ang gagawin mo. Pero maaadik at maaadik ka pa rin. Mahilig talaga siguro ang mga tao sa mga bagay na paulit-ulit. Kaya rin siguro naka-ilang rally tayo sa Edsa na aminin man natin o hindi, kahit nakailang beses ng sumigaw sa kalsada e sa halip na malunasan ang “sakit”, mas lalo pa yatang lumalala. Para ring mga teleserye sa tv, paulit-ulit ang kwento at hindi nagbabago, mas pinapakomplikado lang ang istorya. Bigla ko tuloy naalala ang isang kanta ni Yano:

“Nakita kita kahapon, may hila-hilang kariton
Huminto sa may Robinson, tumanga buong maghapon
Sikat ka noon sa TV kase kasama ka doon sa rali
Pero ngayo’y nag-iisa, naglalakad sa may EDSA.”
-Yano, Kumusta na?

Paulit-ulit ko lang ding binabasa ang kakaunting aklat na meron ako ngayon sa kadahilanang wala akong pambili ng mga bagong aklat na gusto kong bilhin. Wala rin naman akong ninong at ninang na aasahan ng regalo at aginaldo. Mayroon akong ninong at ninang…noong sanggol pa ako. Ngayon, wala na. Ang kwento ng nanay ko sa akin, ang ninang ko e bigla na lang hindi nagpakita matapos mangutang sa kanya ng dalawang libo. Wala na talaga siya o sila. Ang ninong ko naman, mabait at galante sa regalo. Pero sa kasamaang palad, matagal na siyang namatay dahil sa pagkalango sa alak. Kaya hayun, wala nga akong mahingian ng regalo o aginaldo tuwing Pasko.

Isa rin sigurong mga dahilan iyon kaya hindi ako tumatanggi sa mga gustong kunin akong ninong ng mga anak nila. Masyado rin akong nag-aalala sa unang inaanak ko lalo’t ang pamilya nila ay kaparehas lang namin na nasa loob ng pabrika nakatira. Madalas pumunta ‘yon dito sa bahay. Napapagsabihan ko rin ‘yon kapag may nakita o napuna akong mali sa kanya. Gusto kong lumaking matino ang inaanak kong iyon at ganoon din sa dalawa ko pang inaanak. Kaso hindi ko lubos na kilala ang dalawa dahil hindi ko naman palaging nakikita. Bihira lang. Pati mga pangalan, hindi ko rin matandaan at kung ilang taon na sila. Ang gusto ko sana, mapalapit ako sa kanila at sila sa akin. Masarap sa pakiramdam ko na may mga inaanak ako. Parang sa kanila ko gustong bawiin ang pagkakaroon ko ng walang ninong at ninang.

Naalala ko bigla ang unang solong Divisoria adventure ko noong college para bilhan ng regalo ang dalawa ko palang noong inaanak. Ang hirap din mag-ikot. Ang hirap mamili habang iniingatan mo ang pitaka’t pera laban sa mga magnanakaw. Kalaban mo ang hilo at gutom pati pangangalay ng mga binti mo. Pero sulit kapag naibigay mo na sa mga pagbibigyan mo.

Nabanggit ko rin kanina ang chess. Isa sa mga paboritong kong laro ang chess. Noong elementary, ang nanay ko ang kalaban ko. Madalas, tuwing hapon iyon. Hindi rin namin nalilimutan ang score namin sa tuwing mananalo ang isa sa amin. Pero pagdating yata ng highschool, natigil na rin ‘yun. Ngayon, may program ako ng chess sa PC dito sa bahay. Simple lang ang interface ng program. May anim na level ang laro. At dahil sa hindi naman ako ganoon katalino, tanging ang level 1 lang ang natatalo ko. Pero dalawang beses lang. Madalas, talo ako. Paulit-ulit akong natatalo. Naiinis nga ako minsan lalo na’t malapit na akong manalo tapos biglang maglalabas ng error ang program at kapag pinindot mo ang OK button, magko-close ito. Wala na. Tapos na ang laro. Naba-badtrip lang ako.

Pero ang pinakadahilan kung bakit ako naglalaro ng chess e una) pampagana ng utak bago ako magsulat o mag-drawing at pangalawa) para hindi pumurol ang memorya ko. Kailangan na kailangan ko ang mga ganoong klaseng bitamina para sa utak lalo’t madalas e hindi na naeehersisyo ang utak ko. Sinubukan ko minsan ang sudoku kaso hirap talaga akong makabuo. Putik. Nakakagigil sa utak. Pero sa susunod, susubok ulit ako.

Pang-asar din ng ibang kaklase ko noong college ang paulit-ulit na pagsasalita ng “Paulit-ulit”. Kasi, ang iba, kapag magsasalita o magkukwento e paulit-ulit ang mga sinasabi. O di naman kaya, paulit-ulit ang ipinapaalala. O minsan, mga makukulit at paulit-ulit na ang itinatanong ng mga kaklase namin sa mga prof tungkol sa itinuro o instruction niya noong araw na ‘yon. Halimbawa:

Sir: Get ½ crosswise yellow paper.
Student 1: Ser, crosswise po?
Sir: Oo.
Student 2: Ser, crosswise po?
Sir: Oo nga.
(Tapos may hihirit pang isa mam’ya. Saka ngayon hihirit ang isa naming kaklase ng “Paulit-ulit”)

Paulit-ulit. Paulit-ulit. Paulit-ulit. Paulit-ulit. Paulit-ulit. (Repeat ‘til fade)

Talentadong Pinoy Adventure

BABALA: MAY SPOILER ITO. HUWAG BASAHIN KUNG AYAW MO NG SPOILER.

Isang mainit na hapon ang bumulaga sa amin ng nanay ko nang ma-trip-an naming um-attend sa taping ng Talentadong Pinoy sa Skydome sa SM North Edsa. Ala-una y media ng hapon. Maaga pa. Ikatlo ng hapon sila magsisimula ang sabi sa T.V. nang mapanood namin noong Sabado. Kaya sa halip na mainip kahihintay, naglibot-libot muna kami.

Pagbalik namin, marami ng tao. Ang mga taong nandoon e ‘yung mga taong masasabi nating “masa”. Wala akong nakitang mayaman doon o sosyal na tao bukod sa mga ilang nagpapasosyal sa mga damit nila. Marami ang bilang ng kabataan. Medyo nainis naman ang madla nang sabihin ng sikyu na alas-kwatro pa raw ng hapon magsisimula ang taping. Biruin mo nga naman. Three o’ clock ang sabi nila sa T.V. tapos four pa pala sila magsisimula. Gayunpaman, hindi natinag ang mga tao. Maya-maya, pinapila na kaming lahat. Kalaban namin ang init ng araw na dala ng alas-dos at alas-tres ng hapon. Maya-maya rin, dumating na ang kapatid kong imbyerna sa init. Nakabusangot ang mukha niya. Pinilit kong aliwin pero mas lumalala lang.

Maya-maya ulit, ang mga nakapila sa likod ay nagpuntahan sa harap. Dahil doon, nagkaroon pa dalawa hanggang tatlo pang pila. Tinatakan din ang mga nasa pila na ‘yon. Nagtatanong ang iba kung bakit sila tinatatakan at baka mauna pa raw ang mga ‘yon. Gayunpaman, kampante ako na hindi kami mahuhuli sa pagpasok.

Dala ng kainipan ay kung anu-ano na ang ginagawa ng mga tao. May ilan na para maiwasan ang sikat ng araw e umupo sila sa isang gilid nang nakatalikod sa araw. Kaya lang nag-itsura silang mga namamalimos sa tulay. May ilan naman na naghithit ng yosi sanhi para madagdagan ang banas ko ng araw na ‘yon. Pero wait! Mga kabataang nandoon ang humihithit ng yosi at tila nagpapaligsahan pa sila sa pagbuga ng usok. Akala mo naman, cool sila. Putik. Sino ba naman kasing siraulong nag-imbento ng yosi? Kung magyoyosi sila, sana sa lugar na walang ibang tao at lalong walang mga bata! At sana, sa bawat paghithit nila ng yosi, hindi na nila ibubuga ang usok, sa halip, ikulong na lang nila sa baga nila para wala ng maapektuhan pang iba sa kalokohan nila.

Pagkatapos ng mahigit dalawang oras na paghihintay, katulad ng aking hinala, ang pila nga namin ang naunang pumasok. Bawal ang pagkain sa loob kaya hindi nila pinapasok ang isang timba ng biskwit ng isang lalake. Sayang. Para sa lahat pa naman yata ‘yon.

Malapit kaming tatlo sa harapan, katabi lang ng mga jury. Nagpamigay sila ng mga lobo na ibabalik din mam’ya. Namigay rin sila ng mga banners na itataas ng mga kamag-anak o audience kapag nagtatanghal na ang contestant. Manghang-mangha ang nanay ko sa loob. Ganoon din ako. Imbyerna pa rin kapatid ko.

Hindi naging sapat ang mga hirit ng bakla at ng babaeng naging instant stand-up comedian sa harap para aliwin kaming lahat. At mas lalo akong na-“Aaaaaargh!!!” nang ilabas nila ang isang boyband yata para kumanta’t sumayaw sa harap. (Gusto ko sanang ihirit na gayband ang boyband na ‘yon pero sige, h’wag na lang.) Nakakagulat ang mga ginawa nila. Hindi man lang ako nabigla. Mas lalo akong nabagot at naburyong. Medyo gutom na, nainitan na, at mas lalo pang nainip. Naka-attend na ako sa taping ng LG Quiz nang makasali ang school namin. Pati sa live taping, naranasan ko na rin ‘yan nang magpunta ang Umagang Kay Ganda sa iskul namin. Pero hindi sing-tagal ng taping tulad sa Talentadong Pinoy. Sa sobrang buryong ko sa mga nagpe-perform sa harapan, halos nakahiga na ako sa monoblock at pinag-trip-ang titigan ang kisame ng Skydome. Doon ko naitanong sa sarili ko kung nagbubukas kaya ang Skydome katulad sa mga dome sa ibang bansa?

Salamat sa babaeng katabi ko. Sa sobrang awa niya sa akin, binigyan niya ako ng lobo para may pagkaabalahan. Yey! Naibulalas ko naman sa nanay at kapatid ko, pati rin sa babae, na sana stand-up comedian na lang ang inilagay nila sa harapan sa halip na iyong boyband na ‘yon. Sa ganoon, mas maaaliw pa ang tao. Mayroon din sanang palaro pero naudlot at nalimot na rin nang isingit nila ang boyband nila.

Pagkatapos ng napakagarbong pagtatanghal ng mga hindi ko kilala, nagsimula na ang taping para sa mga ilang minutong pagpalakpak nang nakataas ang mga kamay ng mga audience (na kinalaunan, naisip ko na back-up video nila ‘yon kung sakaling wala nang bumalik pang audience mam’ya). Kasunod niyon ang bahagi para sa pag-akyat ng mga jury. Maya-maya, nagpakita si Ryan Agoncillo sa mga widescreen flat LCD o Plasma nila. Tapos, practice ulit kaming lahat sa pagsigaw ng “Talentadong Pinoy!” Saka lumabas si Ryan sa entablado. Kasunod niyon ang mga talent scouts na sina Paolo Bediones, Richard Gomez at si Bayani Agbayani. Nang makita ko sila, nalaman kong isang hiblang libag lang pala ang inilamang ko sa kanila. 0.1% lang ang ipinogi nila sa akin. Tilian ang mga tao nang makita sila. Todo-ngiti naman ang nanay ko, ganoon din yata ang kapatid ko. Hirap naman ako sa kinauupuan ko dahil sa matabang ale na katabi ko na hindi magkandaugaga sa kapi-picture kay Ryan.

Nakailang ulit si Ryan sa mga dialouge niya. Mga 2-3 takes lang. Panay ang tawa’t bungisngis ni Ryan habang nagte-tape. Maya-maya, nagtanghal na ang mga contestant. Sa bawat break ng taping, maagap na pina-foundation ng baklang P.A. ang mga mukha ng tatlong talent scouts. May sarili namang P.A. si Ryan. Palipat-lipat din siya ng pwesto para sa bawat pagpapakilala sa mga contestant. Comeback episode ang ginawa noon kaya malamang e nakita mo na sila sa mga nakaraang episodes nila. Nandoon ang Twin Rapper, dalawang sumasakay sa mataas na unicycle, ang Latino Primero, si Arjay, ang bulag na keyboardist, isang grupong sumayaw ng pang-Muslim, isang batang singer, at ang Yapchulay family. Lahat sila ay gustong makalaban ang defending champion na si Makata-tawanan na tatlong linggo na palang kampeon.

Sina Latino Primero nga pala ang nanalo. Hanep talaga ng dalawang iyon sa pagsayaw. At siyanga pala, hindi bakla ‘yung isa. Lalake rin ‘yon. As in, barako rin. May mga sportfest lang talagang ganoon ang paligsahan na parehong lalake ang sasayaw. Hindi naman ako natawa sa mga hirit ni Makata-tawanan. Si Pacquiao kasi ang topic niya. Tama si Paolo. Mas maganda kung mga hindi gaanong interesanteng bagay ang magiging topic niya at gagawin niyang interesante. Pero sa kahuli-hulihan, si Makata-tawanan pa rin ang nanalo. Akala ko nga sina Latino Primero ang mananalo e. Pero ayos pa rin. Congrats kay Makata-tawanan. Pagkatapos ng unang taping, umalis na kami at nagpasyang hindi na sisiputin ang ikalawang taping nila. Nakakasulasok ang gutom at pagkangalay at pagkapagod ng mga mata at leeg namin. Na-stress pa kami sa pila.

Hindi na rin pala nagkaroon ng pa-picture at pa-autograph. Naglaho na lang kasi bigla ang mga artista. Dalawang beses lalaban si Makata-tawanan nang araw na ‘yon. Tindi. Kumain muna kami bago umuwi.

Pag-uwi, namroblema pa kami sa pamasahe. Muntik magkulang. Pagdating sa bahay, pagod na pagod kaming tatlo. Siyanga pala, sa January 2, 2010 ang ere ng taping na iyon. Abangan mo. Makikita mo rin ako roon. Ang palatandaan: nakadamit at nakapantalon ako na may hawak ng lobo. Hehe. Ang korny ko.

Wala lang: #03

Humahalo ang bawat kalabit ng string ng gitara sa musika ng Moon River sa napakapayapang hapon ngayon. Katatapos lang ng trabaho rito sa pabrika kaya wala na ang mga ingay ng fork lift at mga makina. Naging mas maaliwalas na ang paligid. Heto ang masarap kapag nakatira ka sa loob ng pabrika, pagkatapos umalis ng mga manggagawa, kayo na lang ang maiiwan. Solo ang lugar. Solo ang kapayapaan.

Katitingin ko lang kanina ng yearbook ko noong highschool. Nakaka-miss ang mga pakulo at biruan naming anim. Kami ang pinakakonting bilang ng estudyante noong mga panahon namin. Pero ironic dahil sa araw ng rehearsal para sa graduation, sinabi ng aming principal na kahit kakaunti lang kaming mga senior na gagraduate, ang bilang ng mga magtatapos ay higit pa kaysa sa mga naunang batch ng graduates.

Binasa ko kanina ang mga message namin pati mga speech ng bawat isa. Aanim lang naman kami kaya lahat nakapagsalita sa harapan. Asteg. Lima kaming lalake, isa lang ang babae. Wala sa amin ang umiyak pwera roon sa babae (iyon ang natatandaan ko). Hindi na kami nagsipag-iyakan kasi magkakalapit lang naman ang mga bahay namin kaya pwedeng-pwedeng magkita kahit kailan.

Pito dapat kami kaso lumipat ang isa sa Laguna noong 2nd year kami. Nagkaroon pa kami ng iba’t iba pang mga kaklase na pumupunan sa pagiging pampito ng pamilya pero hindi lahat nagtatagal. Trese kami noong first year tapos umunti nang sumunod na taon. Mahigit trenta naman naman kami noong Grade 6 pero mabilis na nalagas pagdating ng highschool. Sa batch na ‘yun, tatlo lang ang nanatili hanggang fourth year. Dapat nga may loyalty award kami e kaso wala akong matandaan na binigyan kami ng medal. Ewan ko kung meron.

Malapit na ang Pasko at ito ang pinakapaborito kong panahon sa buong taon kasi kapag nasa daan ako, ramdam ko ang saya ng bawat tao. Magaan sa puso ang ambiance ng buong paligid. Anlamig din ngayong panahon, mas malamig kaysa noong huling taon kung hindi ako nagkakamali. Medyo natutuwa ako ngayon dahil sa ramdam na ramdam talaga ang lamig ng simoy ng hangin. Pero ‘medyo’ lang kasi tuwing umiihip ang malamig na hangin, palaging pumapasok sa isip ko ang malalaking tipak ng yelo sa North Pole na mabilis na natutunaw dahil sa climate change.

Noong first year kami, pagdating ng Disyembre, nakabuo kami ng isang kanta…kanta para sa isa naming kaklase. ‘Kulaw’ ang tawag namin sa kanya, short for bakulaw. At dahil doon, kaya nakagawa kami ng kanta. Wait. Titignan ko kung natatandaan ko pa ang kanta namin.

Hmm…

(Katono niya ‘yung kanta ng isang cartoon na pampasko na ipinalabas sa channel 2 dati. Natatandaan mo pa kaya?)

Sino nga ba siyang nakasuot pula?
Hila ng mga usa.
Puti ang balbas niya, siya’y mataba.
Lahat ng tao’y naghihintay sa kaniya.
Namimigay siya ng mga regalo,
Tuwing sasapit ang araw ng Pasko.
Kaya sa araw na ito, maghihintay kami sa ‘yo.
Saan ka ba nagmumula?
Sana’y naroon kami sa inyo,
Dahil nais naming makita kung pa’no ginagawa ang mga regalong ipinamimigay mo…
Nais namin: laruan, damit………

Eto naman ang lyrics namin:

Sino nga ba siyang nakasuot itim?
Hila ng mga kambing.
Itim ang balbas niya, siya’y mataba.
Lahat ng tao’y nandidiri sa kanya.
Namimigay siya ng malas sa tao,
Tuwing sasapit ang araw niya.
Mula sa araw na ito, mandidiri kami sa ‘yo.
Saan ka ba nagmumula?
Sana ay doon ka na lang tumira,
Dahil ayaw naming makita kung pa’no ginagawa ang malas na ipinamimigay mo…
Nais namin: mamon, macapuno….

Isinulat pa namin sa blackboard noon ‘yang kanta na ‘yan at hindi namin pinabubura sa mga teacher. Banas na banas sa amin ang kaklase naming ‘yon. Kaya naman may ‘mamon’ at ‘macapuno’ sa kanta dahil mataba siya. Uso sa amin noon ang pamimisil ng dyoga ng mga kaklase namin (pwera babae siyempre), lalo na sa mga matataba. Hindi lang basta pisil kundi parang kurot kaya mapapa-“Aray!” ka talaga. Tapos, kapag gagawin mo ‘yun, kasabay mong sasabihin ang “Mamon!”. Dahil sa isang tinderong nagtitinda ng macapuno sa loob ng bus namin noong field trip kaya nadagdagan ng “Macapuno!” ang “Mamon!” Kaya uso rin noon ang pagtatakip ng dibdib para makaiwas sa mga namimisil!

Marami pa kaming ibang mga ginawang kanta para sa isa’t isa. Kahit ako, meron din e. Eto oh:

I see a flying wak-wak through the sky.
Spread his short and fly away…hehehey…

May kasama pang papel na shorts na may butas sa gitna ‘yan tuwing kakantahin para buo ang epekto ng drama. Hindi lang ‘yan ang kanta para sa akin. Meron pa! Galing pa sa kanta ng Slamdunk:

Kimi ga suki-Hydro, Carne norte, ansarap igisa…(di ko na ‘lam ang susunod)

Wak-wak at Hydro tawag sa akin noon: Wak-wak dahil butas ang short na naisuot ko noon at Hydro dahil malaki raw ulo ko. Lahat kami may tawag. Nandiyan si Tok na naging Hitler, si Polio kahit wala namang polio, si Panlugaan, si Fetus, si Emotion, si French Horse, si Balyena, si Kulaw, si BB, si Poknat, si Bolimaw, at si Boldyak. Kumpleto kaming lahat!

Noong fourth year naman kami, napag-trip-an namin ang mga Grade 6 students noon pati mga teacher. Tatlo ang baklang guro sa amin at saktong may tatlong bakla rin sa Grade 6. Ang tawag namin sa kanila: Campus Angels! May senior at junior edition ‘yan para sakto!

Wala lang: #02

Kanina pa ako tumitipa ng keyboard dito. Hindi naman sunud-sunod ang pagtitipa ko. Maya’t maya, uupo ako at magtitipa. Magta-type nang kung ano pero bigla kong buburahin lahat ng isinulat ko tapos iko-close ang MS Word tapos balik uli sa pag-click-click ng mouse. Bukas nang bukas ng kahit anong file o picture. Pagkatapos, kukuha ako ng isang bond paper, uupo sa sahig, itatayo ang home-made drawing table ko, at magsisimulang gumuhit ng mga karakter para sa ginagawa kong komiks na matagal na matagal ko nang pangarap magawa, matapos at ma-publish. Kapag nakatapos ako ng isang karakter, babalik ulit ako rito para magtipa. Ganito ginagawa ko ngayon.

Kasalukuyang tulog na ang mga magulang namin at ganoon din ang kapatid ko. Kapag ganitong gising pa ako, pinapapak ako ng lamok. Isang stand fan lang kasi ang meron dito sa loob ng kwarto. Pero itinututok ‘yon sa kapatid ko kapag matutulog na siya. Hindi ko rin naman maaasahan ang wall fan ko dahil una) hindi iyon aabot dito sa baba, at pangalawa) baka bigla pang mag-ingay. Maaalimpungatan pa ang mga taong tulog dito.

Pajama ko lang na gamit sa P.E. noong highschool ang tanging panlaban ko sa lamok. Pesteng mga lamok ‘to. Napakatakaw. Mamaya-maya, mangangagat na naman. Nadali na ako minsan ng dengue. Noong Grade 3 o 4 yata ako. Ilang araw din akong hindi pumasok. Mabuti’t Stage 1 lang ang sa akin. Kapag natutulog ako noon, naka-isolate ako with matching kulambo. Awa ng Diyos, gumaling din ako.

Minsan naman, noong bata pa ako, pinagalitan ako ng nanay ko sa nakalimutan ko ng dahilan. Bumaba ako at nagtago sa gilid ng kakarag-karag na pulang kotse. Hindi ko alam ang tawag doon sa ganoong klase ng sasakyan. Basta ang itsura niya, pang-deliver ng dry ice. Nang magtago ako, andaming lamok. Habang umiiyak, hawi ako nang hawi sa mga lamok para hindi ako kagatin. Pero hindi rin ako nagtagal. Umuwi rin ako ng bahay at tinanggap ang mga palo kaysa kagatin ng sandamukal ng lamok. Baka magkasakit pa. At kapag nagkasakit, mapapagalitan pa. Parehas lang.

Iniisip ko ngayon kung may maiisip kaya akong kwento. Isang maikling kwento lang. Pero tungkol naman saan? Sa kanino? Ayaw magsitigil ng mga lamok. Patuloy pa rin sa pagpepeste sa akin.

Minsan kapag naliligo ako, may mga lamok na umaaligid sa akin. Sa halip na paluin ko ng dalawa kong kamay ang lamok, pinapalo ko pababa ang lamok na parang hinahampas si Son Goku. Ayun, lagapak ang lamok. Saka ko pipisatin ng paa ko. Wala lang. Ayoko lang madungisan ng dugo ang kamay ko.

Ano kaya ang dahilan kung bakit may lamok bukod sa pagkain sila ng mga butiki at palaka? Matatakaw ang mga babaeng lamok sa dugo. Sila lang din mismo ang kakagat nang kakagat sa ‘yo. Matakaw…babae…parang may kilala akong ganyan. Sikat nga siya at may mataas na pwesto sa pamahalaan.

Baligtarin natin. Tsinelas ang gagamitin mo para paluin at patayin ang lamok na dadapo sa balat mo samantalang kamay naman ang sa ipis. Yak! Kaya mo ‘yon?

Minsan, nakakatsamba akong makahuli ng lamok sa tuwing mamamalo ako. Kapag ganoon, hinahawakan ko sa mga paa nito at titignan ng malapitan. Wala lang. Trip ko lang tignan. Pero hindi ko na tatanggalan pa ng pakpak ang lamok tulad sa mga tutubi. Pipisatin ko na pagkatapos kong tignan.

Namimiyesta talaga ang mga lamok ngayon dito. Mukhang alam nilang tungkol sa kanila ang sinusulat ko. Dapat mga ganito ang mga target sa practice shooting ng mga pulis para talagang asintado sila. Hindi ‘yung titira sila ng kung sinu-sino sa daan sa tuwing malalasing sila o babaril sa itaas nang hindi nalalaman kung sino ang maaaring maaksidente pagkababa ng bala.

Pwede na kayang ipagsama ang lamok at pulis sa isang kwento? Ano naman kayang kwento?

Isang araw, habang lumilipad ang isang maliit at kyut na lamok, nakita niya ang isang pulis na nakatayo sa labas ng police station habang umiiskor ng yosi. Napatingin sa kanya ang pulis at bigla ‘tong sumipol. Nagulat ang lamok. Gusto niya sana ‘tong sampalin at sabihang “Bastos!” kaso hindi niya magawa dahil napangunahan siya ng mainit na pagdaloy ng pag-ibig sa kanyang puso. Na-love-at-first-sight siya rito…dahil sa seksing pagsipol nito sa kanya. Ang hindi alam ng lamok, isang babaeng naka-mini-skirt na bumubulwak ang katabaan sa suot na maiksing blouse sa kabilang gilid ng kalsada ang sinisipulan ng bundat na pulis.

Mula noon, lagi na niya ‘tong binabantayan, hinahangaan, at pinagmamasdan. Minsan, gustung-gusto na niya talagang halikan ang pulis na ito bagama’t hindi niya pwedeng gawin dahil ang “halik” na tinutukoy dito ay ang pagkagat nila sa kanilang mga biktima.

Pakiramdam ng lamok, isang masaklap na lovestory ang kasalukuyan niyang pinagbibidahan. Parang mala-Edward-at-Bella ang istorya nilang dalawa ng pulis, iyon nga lang, baliktad. Hindi lalake ang mangangagat kundi ang babae: babaeng lamok.

Pero hindi na siya makatiis kaya minsang langung-lango sa alak ang crush niyang pulis, mabilis niya itong hinalikan sa may labi nito. Dagli namang pinalo ng nasaktan na pulis ang lamok na dumapo sa kanyang nguso, “Arekup! Pusanggalang lamok ‘to. *Hik* Sa nguso ko pa balak mangagat.”

“Anong nguso? Bunganga pare! Bunganga! Hahahaha!” kantyaw naman ng kainuman niya kasabay ang pagtawa ng tatlo pang lasenggero.

At iyon na nga, namatay ang lamok. Masaklap pero matamis ang kanyang kamatayan dahil nahalikan niya ang pulis na kanyang iniirog. Nag-amok naman ang napikong pulis at pinagbabaril ang mga kainuman niya.

Freedom Park

Tinext ka niyang samahan mo siyang tumambay sa freedom park. Tutal, wala naman na kayong klase at maaga pa upang umuwi. Dali-dali kang tumayo sa iyong kinauupuan at nagpaalam sa iyong mga kalaro.

Pagpasok mo sa Gate 4, dumaan ka muna ng rest room sa food court para ayusin ang iyong sarili at magpabango upang mawala ang anumang hindi kanais-nais na amoy galing sa computer shop. Napatingin ka sa salamin at tinanong ang iyong sarili,

“Magtapat na kaya ako?”

Nagitla ka sa iyong sinabi. Biglang bumilis at lumakas ang tibok ng iyong puso. Nablanko ang laman ng iyong isipan at tila bumagal ang oras. Matagal kang nakatitig sa salamin. Iniisip mo kung paano mo sasabihin na mahal mo siya, paano ang magiging gawi o istilo mo sa pagsasalita, paano ang iyong mga ikikilos, at kung paano mo palilitawing romantiko ang bawat bibitawan mong salita. Subalit naisip mo ring baka ikaw ay masaktan lang sa huli.

Atras-abante ang iyong puso. Wala kang magawang matinong desisyon. Pilit mong pinipiga ang iyong utak upang makaisip ng mga pamatay na linya ngunit wala kang mahalungkat sa isip mong biglang binulabog ng iyong mga salitang sinambit kanina. Anuman ang gawin mong paghalughog sa iyong isipan ay wala ka talagang mahukay na walastik na linya. Mukhang uurong ka na lang, ang naibulong mo sa iyong sarili. Muli mong hahayaan ang pagkakataon na mawala at palalampasin ang sandaling matagal mong hinihintay – ang pagtatapat.

Pinuntahan mo siya sa kanyang lugar at pilit mong pinakakalma ang iyong sarili upang huwag niyang mahalata ang iyong kaba. Dapat casual lang, payo mo sa iyong nangangatog na puso. Nang makita ka niyang dahan-dahang tinutungo ang kaniyang lugar, ngumiti siya at kumaway sa ‘yo. Nginitian mo rin siya upang suklian ang matamis at malambing niyang nagniningning na ngiti. Pagkatapos ay marahan kang lumapit sa kanya. Tinabihan mo siya. Napansin mong magkalapit ang inyong mga kamay kaya naisipan mong hawakan ito. Datapuwat hindi mo itinuloy ang iyong pagtatangka ay nakuntento ka na lamang sa pagdikit ng inyong mga hinliliit. Nagdulot ito ng isang lihim na kilig. Magkasabay ninyong pinanood ang mga estudyanteng paroo’t parito, mga nakaupong tulad niyo, mga nagtatawanan at nagkukwentuhan, at ang mga tahimik at maiingay.

Pinag-usapan ninyo ang tungkol sa kung anu-anong bagay. Alam mong masaya siya kapag nasa tabi ka niya. At alam mong hindi niya alam kung gaano mo siya kamahal.

Sinambit mo ang kanyang pangalan. Lumingon siya at hinintay ang iyong sasabihin. Dahan-dahan mong winika ang mga salitang nakakulong sa iyong puso…

“Ahm…May ipagtatapat ako sa iyo…”

“Ano ‘yon?”

Biglang nawala ang iyong kaba. Tumahimik ang paligid. Nakatitig siya sa iyo at ganoon ka rin sa kanya. At kusang lumabas sa iyong bibig ang mga romantikong salitang ikaw mismo ay gustung-gusto mo nang marinig sa iyong sarili. Sa wakas, malalaman na rin niya. Ang pinakahihintay mong sandali. Ang pinakaaasam mong pagkakataon.  At sa kanyang nakakaakit na mga mata, inihayag mo ang iyong pagmamahal.

***

Tinext mo siya para samahan kang tumambay sa freedom park. Ayaw mo sanang gambalain ang paglalaro niya ngunit alam mong hindi ka niya matitiis at agad niyang ititigil ang lahat ng kanyang ginagawa upang puntahan ka kaagad.

Nagpabango ka. Nagdagdag ng kaunting foundation at lipgloss. Inayos ang iyong buhok. At ikaw ay naghintay.

“Magtatapat na kaya siya?”

Nagulat ka at bigla mong naitanong iyon sa iyong sarili. Bigla kang kinabahan. Namula ang iyong pisngi. Bigla kang hindi mapakali. Nagpaikot-ikot sa iyong isipan ang mga eksenang maaaring mangyari sa sandaling siya’y magtapat sa iyo. At mas lalo kang kinabahan kaalinsabay ang lihim at nangingimi ngunit mahinhin mong ngiti nang pumasok sa iyong imahinasyon ang mga salitang maaaring gumuhit ng isang napakalaking puso sa sandaling ihayag niya ang kanyang damdamin sa iyo. Inosente mong naitanong sa iyong sarili, “Sa mga simple’t romantiko niyang linya, paano ako mag-re-react?”

Mas bumilis ang tibok ng iyong puso. Mas hinanap ng iyong mga mata ang kanyang mga mata. Mas nasabik ang iyong tenga sa maaari mong marinig. Pilit mong hinahanap ang kanyang anino sa malayo. Gusto mo siyang makitang papalapit sa ‘yo. Gusto mong makita siya agad upang mapunan ang umaapaw na pananabik sa iyong kalooban. Ngunit paano kung mali pala ang iyong akala? Umatras ang iyong puso at naisip mong huwag na lang umasa at baka masaktan pa.

Pinuntahan ka niya sa iyong lugar. Pinigil mo ang iyong pananabik.  Nang makita mo siya ay agad kang ngumiti at kumaway sa kaniya. Ngumiti rin siya’t lumapit sa iyo. Magkatabi kayong nagkwentuhan at pinanood ang sari-saring estudyanteng nandoon sa freedom park. Napansin mong magkalapit lang ang inyong mga kamay. “Paano kung bigla niya akong hawakan?” mapanuksong tanong mo sa iyong sarili. Hindi mo tinangkang alisin ang iyong kamay mula sa kinaroroonan nito. Ikaw naman ay patagong ngumiti at kinilig. At kahit hindi niya hinawakan ang iyong kamay ay nakuntento ka na lang sa kuryenteng hatid nang magdikit ang inyong mga hinliliit.

Masayang-masaya ka at katabi mo siya ngayon. Mga simpleng biro at kwentuhan ang pumupuno sa bawat sandaling kayo’y magkasama. Alam mong alam niya na masaya ka kapag katabi mo siya. Ngunit hindi niya alam kung gaano mo siya kamahal.

Sinambit niya ang iyong pangalan. Lumingon ka at hinintay mo ang kanyang sasabihin. At ikaw ay nagulat sa mga salitang tila mababangong bulaklak sa iyong pandinig…

“Ahm…May ipagtatapat ako sa iyo.”

“Ano ‘yon?” ang tanging isinagot ng nanginginig mong labi.

Kusang nawala ang iyong kaba at mabilis na umikot ang mundo para sa inyong dalawa. Dahan-dahang bumakas sa iyong mukha ang pananabik sa matagal mo nang gustong marinig. Ang iyong ngiti ay gusto nang magpakita at ang iyong galak ay gusto nang sumabog mula sa kailaliman ng iniingatan mong puso. Sa wakas, ang pinakahihintay mong sandali – ang kanyang pagtatapat. Ang pinakaaasam mong pagkakataon: Ang pagpapahayag niya ng mga nakasulat sa kanyang puso.

***

Masayang nagising ang dalawa nang may maaliwalas na ngiti sa kanilang mga mukha. Magkatapat at magkalapit ang kanilang mga upuan nang datnan sila ng isa nilang kaklase sa loob ng kanilang klasrum. Napatitig ang dalawa sa isa’t isa ng ilang segundo kasunod ang maikling pagtawa. Pareho ang kanilang panaginip ngunit hindi nila iyon batid.

At gumuhit sa kanilang mga mukha ang ngiting hindi pa nakikita ninuman.

Kowts

“You may say I’m a dreamer. But I’m not the only one. I hope someday you will join us and the world will live as one.”
-John Lennon, Imagine

Wala lang: #01

Abalang nanonood ang tatay ko sa sala ng boxing sa matagal-tagal na ring Sanyo TV namin habang natutulog naman ang aking nanay sa higaang inilalatag tuwing gabi sa may sala. Wala namang magawa ang kapatid ko kaya pinagti-trip-an niyang kulayan ng itim ang gilid ng kanyang mga mata habang nakaupo sa dictionary at bangkitong kanya mismong ginawa. Nasa loob naman ako ng kwarto at katatapos lang gumuhit kani-kanina lang nang maisipan kong humalungkat ng isang aklat para magbasa.

Isang puting aklat. Makapal pero hindi singkapal tulad sa mga aklat ni Rowling o ni Brown. The Elephant Vanishes ni Haruki Murakami ang kinuha ko. Mga ilang paragraph lang ang nabasa ko nang maisipan kong magsulat. Wala lang. Feeling ko lang magsulat. Magsulat tungkol sa kahit ano…kung anuman ang kalalabasan ng sinusulat ko ngayon. Pwede rin sigurong makapagsulat ako ng tungkol sa wala maya-maya. O makagawa ng isang kwento. O ng isang kahit ano. Basta.

Mayroon sa loob ko ngayon na gustong kumawala. Parang isang halimaw na ilang araw nang tumitira sa kaloob-looban ko ang gusto ko ngayon pakawalan pero hindi ko alam kung paano ko pakakawalan. Demonyo siguro. O kalungkutan.

Pumasok ang kapatid ko rito sa loob at naglagay ng pulbos sa kanyang noo at ikinalat gamit ang brush sa make-up. Tinanong ko kung ano ang ginagawa niya. ‘Wag daw akong mainggit at lalagyan niya rin daw ako mamaya. Nyak. Para namang gusto kong maglagay ng gano’n.

Pero paano nga kung meron ngang make-up na pwede mong ipantakip sa lahat ng nararamdaman mo? Para bang gagawin mo itong maskara nang sa gayon ang makikita lang ng mga tao sa ‘yo ay ang gusto mong makita. Gano’n. Pwede ko rin kaya ‘yon ipantakip sa nagwawalang kung-anumang-bagay-ang-nasa-loob-ko? May dimensiyon kayang pinanggagalingan ang lahat ng emosyon ng tao?

Nababato ang kapatid ko kahihintay sa PBB kaya kung anu-ano ang ginagawa at pinag-ti-trip-an. Sa totoo lang, mahirap talaga ang maghintay nang napakatagal kaya kung anu-ano na lang ang maiisip mong gawin. Kapag may kasama ka, makikipagkwentuhan ka. O di naman kaya, yayayain mo siyang kumain o maglakad sa kung saan tapos kwentuhan na naman. Ang iba naman, magyoyosi. Ang iba, abala sa pag-te-text.

Biglang pumasok sa isip ko ang field trip namin noong huling taon. Sa tuwing mga ganyang klase ng lakad, natatakot ako: natatakot akong mahuli sa call time at hindi makasama sa field trip. Nangyari na kasi sa aming magkapatid ko ang ganyan. Noong mga Grade 1 o 2 yata, hindi kami nakasama. Ginigising na kami ng nanay namin pero hindi pa kami magising. At nang magising na kami, todo sabi kami na bilisan na namin. Pero para saan pa ang pagpapabilis ng kilos kung dalawang oras nang lumipas ang departure ng mga kaklase namin? Kaya ‘ayun, mula noon, ayoko nang ma-late kapag field trip.

Buti naranasan namin ang mag-field trip nitong college. Kapatid ko kasi, wala silang gano’n. Noong elementary at highschool, field trip ang pinakagusto ko kasi kung saan-saan kami napupunta. Educational field trip dapat pero wala naman akong natututunan. Noong bata pa kami, kasama namin si Mama. Madalas, siya ang tagapag-take-down-note ng mga kakailangan para sa project pagkatapos ng field trip. Wala pa kaming camera noon at hindi pa uso ang kamera sa cellphone kaya kaunti lang ang mga kuha namin noon.

Nakarating kami sa People’s Park in the Sky, Enchanted Kingdom, sa Believe It or Not sa Shangrila, sa Museong Pambata, sa Tagaytay, sa pagawaan ng chichiria, sa Subic, at sa marami pang lugar na hindi ko na matandaan ang pangalan. Noon lang ako nakakita ng sea lion nang malapitan, pati mga dolphin na tumatalon at sumisirko sa ere. Noon lang din ako nakakita ng paggawa ng apoy gamit ang kawayan, kung paano ginagawa ang mga chichiria, kung gaano kahangin sa itaas, at kung gaano kasaya ang sumakay sa Rio Grande.

Unang sakay nga namin ng mga kaklase ko noong first year highschool ako sa Enchanted Kingdom, sa may Anchor’s Away kami. Nakapagyayaan na sa dulo ng barko kami sasakay. Noong una, akala namin mababa lang ang pag-ugoy ng barko. Iyon pala, paunti-unti palang tataas ang barko. Sobrang sarap. Sigawan talaga kami. Ang iba nga, nakayuko na lang – marahil sa sobrang takot o sa sobrang thrill. Tuwing bababa mula sa itaas ang barko, pakiramdam ko, lalabas ang ihi ko mula pantog ko sa sobrang excitement. Grabe sa adrenaline rush. First time ko ba naman makasakay nang gano’n e. Sa Star City o Fiesta Carnival lang ang napupuntahan ko noong bata pa ako.

Ang isa ko namang kaklase, sigaw talaga nang sigaw. Nagmamakaawa talaga siya, “KUYAAA! TAMA NA! BABABA NA AKO!” Grabe ang takot niya. Noong natapos na, tawa kami nang tawa sa kanya. E kasi ba naman, ‘yung reaksyon niya pati sigaw niya, nakakatawa talaga. As in todo-tago talaga siya doon sa upuan sa barko. Tuwing napapag-usapan naming magkakaklase ang Enchanted Kingdom, iyon ang pinakauna naming naaalala.

Hindi ko pa pala naikwento ‘yung field trip namin last year. Three days and two nights. Unang beses ko iyon na halos tumira sa bus. Mas matagal ang biyahe kesa sa destinasyon. Tuwing matatapos ang biyahe at pupunta na kami sa mga inn namin, panigurado, sa kubeta didiretso kaming lahat. Nakailang hinto pa nga ang mga bus dahil may tatae’t iihi mamaya-maya. Sa bus namin, tinawag kami ng isang prof na kami ang “Team Tae” dahil maraming nagpapahinto ng bus para tumae at halos walang katapusan ang kwentuhan tungkol sa tae. Sa may isang bus naman, ang balita ko, may umutot. Hindi lang basta utot. As in makatanggal-baga ang baho ng utot. Mula sa likod, umabot hanggang sa harapan ang bagsik ng utot kaya napilitang magbukas ng bintana ang driver ng bus. Hanep sa tindi.

Walang Pamagat

Ipapanganak ka’t matutuwa ang mga magulang mo sa iyo pagkalabas mo sa mundo. Papangalanan ka nila, bibigyan ng damit, ng lampin, ng kuna, at ng pagmamahal. Padededehin ka ng iyong ina, kakalungin ka ng iyong ama…at kung may mga kapatid kang nauna sa ‘yo, lalaruin ka nila ng mga “Kutsi-kutsi” at “Bulaga!”. Iiyak, tatawa, manonood, at matutulog lang ang gagawin mo habang ang mga magulang mo, mapupuyat kababantay sa ‘yo tuwing gabi para hindi ka kagatin ng lamok at mangangawit naman sa kakakarga sa ‘yo. At gagastos sila para sa handaan mo sa araw ng binyag mo.

Paglaki mo, papaluin ka, pagsasabihan ka at tuturuan ka kung ano ang tama at mali. Madadapa ka, masusugatan ka, at magagalusan ka kapag ika’y naglalaro. Matutuwa ka kapag binili ang itinuro mong laruan at nakakain ka ng matamis na pagkain. Iiyak ka kapag hindi nila binili ang mga gusto mo at pinilit isubo sa ‘yo ang mga gulay na ayaw mo.

Itatapon mo ang pagkain na ayaw mo. Sisirain mo ang laruang ayaw at pinagsawaan mo. Aawayin mo ang kalaro mong nang-aaway sa ‘yo. Iiyak ka kapag nabuburot sa laro. Aayusan ka ng mga magulang mo o ng mga kapatid mo sa ayos na hindi mo alam kung talaga bang bagay sa ‘yo o para ka lang pagtawanan. At matututo ka sa mga unang guro mo tungkol sa mga “basic” sa buhay.

Mangarap ka. Balewalain mo ‘yung mga sinasabi nilang “imposible” at “hindi mo kaya ‘yun”. Huwag mong pansinin ang mga taong hindi naniniwala sa ‘yo. Jumbagin mo sa mukha ang iba na tatawanan ka nang napakalakas. Sila kasi ang mga taong natatakot madapa ng maraming beses at walang tiwala sa sariling tumayong muli pagkatapos ng lahat ng iyon. Mangarap ka at tuparin mo ang pangarap mo.

Maninibago ka sa unang pagpasok mo sa eskwelahan. Noong una, gusto mong kasama ang nanay mo sa loob ng klasrum. ‘Pag malaki ka na, halos hindi na nila malalaman ang mga pinaggagawa mo. Noong una, iiyak ka kapag iiwanan kang mag-isa ng nanay mo. ‘Pag malaki ka na, mga magulang mo naman ang maiiyak sa mga kalokohang pinaggagawa mo.

Magkakasakit ka’t ikaw ay kanilang aalagaan. Magkakapilay ka’t dadalhin sa manghihilot. At masasaktan mo sila kapag sinigawan mo sila, sadya man o hindi, dahil ang alam mo, tama ka kahit hindi naman. Hihingi ka ng tawad, yayakapin, at hahalikan mo sila at sasabihan ng “Mahal na mahal po kita” o “I love you”. Gagawan mo sila ng cards tuwing kaarawan nila, o kapag Father’s o Mother’s day. At ipapasyal ka nila sa mga karnibal o di kaya’y manonood kayo ng sine. Tapos, bibilhan ka nila ng lobo at paliliparin mo lang ‘to sa langit.

Sa loob ng klasrum, ikaw ay mag-aaral, magrerebyu, mag-e-exam, papasa, babagsak, papasang-awa, mangongopya, mangongodigo, mahuhuli, makakalusot, pakakantahin, pasasayawin, at ililista ka sa pisara kung “Noisy” ka o “Standing” ka…minsan “NIPS” pa. Pagpapawisan ka’t magkakabulol-bulol sa pagsasalita kapag hindi mo alam ang sagot sa tanong ng guro mo…o ‘pag nasa harapan mo ang crush mo.

Magkakaroon ka ng maraming kaibigan o kaaway depende sa ‘yo at sa ugali mo. Pwede ring piliing mag-isa kung ayaw mong may kasama. Tutuksuhin ka kung may gusto ka sa isa sa iyong mga kaklase. Kakantyawan ka kung pangit o maitim ka. At ang mga taong tatanggap sa ‘yo? Depende ‘yan kung ilan ang talagang tanggap ka sa kung sino ka at hindi lang dahil sa tuwing araw ng exam. Bahala ka na rin kung paano mo patutunguhan ang mga taong ayaw sa ‘yo, mga taong maloko, mga taong plastik, at mga taong back-stabber.

Magpapa-cute ka, titigyawatin ka, pipiyuk-piyok ang boses mo, lolobo ang dibdib mo, mas tataba, mas papayat, tatangkad, at mag-a-astang malaki ka na at kaya mo na ang lahat ng bagay kahit hindi pa. Mang-aaway ka, mamamatok ka, palagi kang manghihingi, at palagi kang may lait sa ibang tao. Marami kang hirit, marami kang biro, at marami kang blanko sa test paper mo. Lalaki ang ulo mo dahil palagay mo, mas tama ka kesa sa iba. Malalaman mong hindi ka pala perpekto. Dapat ka ring magkamali para malaman ang tama.

Mabibigatan ka sa bigat ng bag mo. Maluluha-luha ka kapag wala pa ang sundo mo. At mawawalan ka ng kumpiyansa sa sarili kapag may nagpahiya sa ‘yo sa maraming tao. Hindi mo alam kung magpapasalamat ka o maiinis kapag sabon at tuwalya ang iniregalo sa ‘yo sa Christmas Party ninyo. Manonood ka’t makakatulog sa mga programa niyo sa iskul pati habang nagkaklase pero mahihirapan kang makatulog sa gabi kaiisip sa crush mo. Maiinis ka sa mga titser na mainit ang dugo sa ‘yo. Mababad-trip ka sa Math at Science pati sa History at English. Gudtaym naman kapag recess at uwian. Sasaya ka kapag intrams ninyo. Makakasayaw mo rin ang taong crush mo sa JS Prom niyo. At palagi kang manghihingi ng papel tuwing may exam.

Sa college, lalaki ng konti ang utak mo, lalawak ang kaalaman mo, at mas marami kang makikilalang iba’t ibang klase ng tao. Maraming maloko, maraming weird, maraming geek, maraming “urban legend” na sa kolehiyo, maraming magaganda, maraming gwapo, at maraming pinoproblema ang tigyawat na dala pa mula noong hayskul.

Out ka kung hindi ka sosyal, kung jologs ka, at kung korni ka. Kung gusto mong mabuhay sa college, hindi sapat ang pagkakaroon ng 200 na I.Q. Kailangan alam mo kung paano makibagay, magpakapal ng mukha, maging sipsip, maging madiskarte, maging matiyaga, at maging masipag. Dapat sigurado ka rin sa papasukin mong kurso dahil hindi lang pinupulot ng mga magulang mo ang tuition fee na kini-kickback mo at ipinambabayad sa iskul mo. Hindi palaging isinusubo sa ‘yo ang mga nasa syllabus at hand-outs. Dapat sinusubuan mo rin ang sarili mo. Sige lang at magka-bf o magka-gf ka pero huwag magpapabuntis at mambubuntis. Isipin mo na lang kung paano iiyak ang mga magulang mo kapag nangyari ang gano’n. Bahala ka kung gusto mong marami kang gf o bf, basta lagi mo lang tatandaanan na makokonsensiya ka panigurado sa mga pinaggagawa mo. Hindi mo sila mga alipin…tao rin sila na nasasaktan. At hindi rin sila mga laruan na kapag pinagsawaan mo na, sisirain at itatapon mo sa basurahan. Hindi mo itinataas ang sarili mo kapag marami kang karelasyon bagkus mas ibinababa mo pa ito.

Kapag nagmahal ka, huwag mong ikukulong ang taong mahal mo sa iyong kamay. Ganoon din, huwag mong ikukulong ang sarili mo sa pag-ibig na nararamdaman mo para sa isang tao. Malaya ang pag-ibig kaya dapat malaya rin ang bawat isa. Magseselos ka rin sigurado pero kung talagang mahal mo talaga ang isang tao, hindi mo hahayaang kainin ka ng selos. Kung lalake ka, huwag mong sasaktan ang babae, pisikal man o emosyonal. Kung babae ka, huwag kang makikipaglambuntsingan sa ibang lalake. Kung bakla ka, huwag mong hahayaang huthutan ka nang huthutan ng bf mo. Kung tibo ka, huwag mong paiiralin ang pagiging possessive sa gf mo.

Makakagawa ka ng kasalanan sa ibang tao sa ayaw mo man o hindi, kahit sa mga taong malalapit sa buhay mo. Wala kang ibang magagawa kundi humingi ng tawad at tuparing hindi na iyon mauulit pa. Magpatawad ka rin. Una sa sarili mo, sunod sa mga nakagawa sa iyo ng kasalanan, sadya man nila o hindi. Gumawa ka ng mabuti sa iba nang walang hinihintay na kapalit.

Gamit ang mga kaalaman mo, makialam ka sa bayan mo. Gamit ang mga natutunan mo, maging mas mabuting tao ka kaysa kahapon. Gamit ang mga pagkakamali mo, matuto kang tumayo. Gamit ang mga paniniwala mo, matuto kang manindigan. At gamit ang mga pangarap mo, baguhin mo ang sarili mo sa kung paano mo gustong baguhin ang mundo.

Magtatapos ka at maghahanap ng trabaho. Magkakatrabaho ka at magkaka-sweldo. Magtrabaho ka para tuparin ang mga pangarap mo, hindi para ma-promote. Paghusayan mo ang trabaho mo, hindi lang para sa pera kundi para sa ikasasaya mo. Mag-ingat sa mga plastik sa paligid mo, mas marami ‘yan ngayon. Mapagod ka man sa trabaho at sa biyahe, ngumiti ka pa rin bago matulog. Huwag mo ring kalilimutan ang magdasal.

Kung gusto mo ng mansiyon sa tuktok ng bundok, o ng sampung luxury cars, o ng benteng private jetplanes, o ng isang napakalawak na rancho, o ng isang malaking kumpanya, o isang banyong sinlaki ng limang swimming pool, o mapabilang sa mga pinakamayayaman na tao sa mundo, sige lang. Ikaw ang bahala. Basta huwag kang magnanakaw. Mas simpleng buhay? Mas ayos.

Suklian mo ang mga ginawa sa iyo ng magulang mo. Hindi ito bayad kundi pagganti sa pagmamahal na ibinigay nila sa ‘yo. Bigyan mo sila ng pang-date, pampanood ng sine, pang-aliw sa Disneyland, pang-trip sa Las Vegas, o pambakasyon sa Boracay. Huwag mong isubsob ang mukha mo sa trabaho. Higit ka pa sa payslip o sa memo na ibibigay sa ‘yo ng boss mo. Higit pa ang pangarap mo kaysa sa trabaho mo. At higit pa ang iyong “ligaya” kaysa sa iyong sahod na malaki ang kaltas. Huwag mong kalimutang ibahagi sa iba ang kaligayahan mo. Tumulong ka sa iba: hindi upang magmukhang mabuting tao kundi para makatulong ng bukal sa puso mo. Maging tapat ka sa lahat ng oras. Iangat mo hindi lang ang sarili mo kundi ang sinilangan mo. Umangat ka nang hindi nanghihila ng ibang tao pababa.

Hindi lang ikaw ang tao sa mundo. At hindi mo pwedeng sarilinin ang lahat. Anumang bagay ang ginagawa mo, may epekto sa takbo ng buhay sa mundo. At anumang makamit mo sa buhay, i-mighty bond mo lang palagi ang mga paa mo sa lupa. Masarap lumipad ngunit kung wala ang mga paa mo sa lupa, masakit ang landing. Huwag ding kalilimutang magpasalamat, higit sa Taas at sa mga nakapaligid sa ‘yo.

Pa-autograph kapag sikat ka na.

Tanong lang

Perfect ba ang Math?

Strip #002

©andoyman 2009

Kowts

“There’s the life you live and the life you leave behind. But what you share with someone else –especially someone you love—that’s not just how you bury your past. It’s how you write your future.”
-Cal Harper
(from Brad Meltzer’s “The Book of Lies”)